Słownik definicji

Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi pojęciami i definicjami, przydatnymi inwestorom w podejmowaniu decyzji.

Słownik definicji

Elementy sprawozdania finansowego

Bilans (ang. Balance sheet)

Bilans jest elementem sprawozdania finansowego. Przedstawia wartościowo stan aktywów i pasywów jednostki na dany moment. Informuje on o zasobach majątkowych kontrolowanych przez podmiot (aktywach) oraz źródłach ich finansowania (pasywach). Naczelną zasadą jest to, że suma aktywów jest równa sumie pasywów (zasada równowagi bilansowej).

Zobacz na nbportal

Rachunek zysków i strat/RZiS (ang. Income statement)

Rachunek zysków i strat stanowi obok bilansu obligatoryjny element sprawozdania finansowego. Przedstawia wynik operacji finansowych, jakie miały miejsce w danym okresie. RZiS jest zestawieniem przychodów spółki w różnych zakresach działalności (operacyjnej oraz finansowej) oraz powiązanych z nimi kosztów. Różnica między przychodami i kosztami stanowi zysk/stratę brutto, który po nałożeniu podatku dochodowego ukazuje zysk/stratę netto przedsiębiorstwa. Rachunek zysków i strat przedstawiony może być w wariancie kalkulacyjnym lub porównawczym.

Zobacz na mfiles

Rachunek przepływów pieniężnych/ RPP (ang. Cash flow statement)

Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje przepływy gotówki w przedsiębiorstwie w danym okresie. Dokument ten przedstawia pochodzenie oraz wykorzystanie środków pieniężnych Spółki. W rachunku przepływów pieniężnych rozróżnia się trzy obszary działalności spółki: działalność operacyjną, działalność inwestycyjną oraz działalność finansową. Sporządzenie RPP jest co do zasady dla jednostek, których sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi corocznego badania. Rachunek przepływów pieniężnych jest elementem sprawozdania finansowego sporządzanym obligatoryjnie przez jednostki podlegające obowiązkowemu badaniu sprawozdania finansowego.

Zobacz na governica

Pozycje w sprawozdaniu finansowym

Przychody ze sprzedaży

Przychód jest to łączna wartość sprzedaży dóbr, towarów i usług netto (czyli bez VAT) w danym okresie.

Koszty operacyjne

Koszty operacyjne są to koszty ponoszone w związku podstawową działalnością jednostki. Zawierają zarówno koszty, które tworzą wartość produktów, jak i koszty bieżącej działalności.

Amortyzacja (ang. Amortization)

Jednym z kosztów operacyjnych jest amortyzacja. Co istotne, jest to rodzaj kosztu prostego, który nie stanowi wydatku pieniężnego, a jedynie ukazuje wartość zużycia środków trwałych (np. maszyn czy środków transportu) oraz wartości niematerialnych i prawnych (np. programów komputerowych, praw do patentów).

Zobacz na nbportal

Zysk/strata (z działalności operacyjnej)

Zysk operacyjny stanowi różnicę między przychodami a kosztami operacyjnymi. Pokazuje efekt przedsiębiorstwa z podstawowej działalności (nie wliczając działalności finansowej oraz podatku dochodowego). EBIT to wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem. W polskim prawie bilansowym jest on tożsamy z zyskiem/stratą z działalności operacyjnej.

EBITDA (earnings before interest, tax, depreciation and amortization)

EBITDA jest wynikiem operacyjnym z wyłączeniem amortyzacji, która jest jednym z kosztów operacyjnych, ale nie jest wydatkiem (nie ma realnego wypływu pieniądza związanego z amortyzacją). Marża EBITDA jest zatem bliższa realnym przepływom pieniężnym z działalności operacyjnej.

Zobacz na nbportal

Zysk brutto (EBT – earnings before tax)

Zysk brutto stanowi wynik finansowy przedsiębiorstwa przed opodatkowaniem. Jest zatem sumą zysku/straty z działalności operacyjnej i finansowej.

Zysk/strata netto (EAT – earnings after tax/ net income (loss))

Zysk netto jest wynikiem finansowym przedsiębiorstwa po uwzględnieniu podatku dochodowego. Zysk netto to wynik, który powstaje z różnicy przychodów i kosztów. Wygospodarowany przez jednostkę zysk netto może zostać przeznaczony m. in. na utworzenie lub zasilenie kapitałów zapasowych lub dywidendę dla akcjonariuszy.

Zobacz na jak-ksiegowac

Aktywa (ang. Assets)

Zgodnie z treścią polskiej ustawy o rachunkowości (art. 3, ust. 1, pkt 12) aktywa to „kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych”. W uproszczeniu można je zdefiniować jako ogół składników majątku kontrolowanych przez dany podmiot. W bilansie wyróżniamy dwie grupy bilansowe: aktywa trwałe (do których zaliczamy np. maszyny, nieruchomości, znaki towarowe) oraz aktywa obrotowe (np. zapasy, należności krótkoterminowe, środki pieniężne).

Zobacz na mfiles

Kapitał własny (ang. Owners’ Equity)

Kapitałem własnym określa się źródła finansowania majątku pochodzące z własnych środków gospodarczych, wniesionych do firmy przez właścicieli (udziałowców, akcjonariuszy, wspólników) oraz środków wygospodarowanych przez przedsiębiorstwo w toku działalności. Głównymi składnikami kapitałów własnych w bilansie są kapitał podstawowy, kapitał zapasowy, kapitał rezerwowy, zysk netto lat ubiegłych, zysk netto (za bieżący rok obrotowy).

Zobacz na nbportal

Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania (ang. Liabilities)

Zobowiązanie to wynikły z przeszłych zdarzeń obowiązek do przekazania w przyszłości innemu podmiotowi wartości (np. dóbr, usług, pieniędzy). Dzieli się je na dwie podstawowe grupy pod względem czasu ich wymagalności. Pierwszą grupą są Zobowiązania długoterminowe, czyli zobowiązania, które będą wymagane po okresie dłuższym niż jeden rok (np. kredyty długoterminowe lub wyemitowane obligacje). Drugą grupą są Zobowiązania krótkoterminowe – o terminie zapadalności krótszym niż rok (do grupy tej zalicza się m.in. zobowiązania handlowe; pożyczki krótkoterminowe; zobowiązania z tytułu wynagrodzeń).

Zobacz na mfiles

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej (ang. Cash flows from operating activities)

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej pokazują zmiany pieniężne wynikające z podstawowej działalności przedsiębiorstwa. Są to m.in. przepływy wynikające ze sprzedaży, zapłaty za materiały, wypłat wynagrodzeń, reklamy. Najczęściej wykorzystywaną metodą obliczeniową przepływów operacyjnych jest metoda pośrednia, polegająca na modyfikowaniu wyniku firmy. Poczynając od zysku netto firma dokonuje korekt wynikających z przeszłych transakcji, które wpłynęły na wynik tak, aby pozostawić jedynie zmiany wywołane rzeczywistym operacyjnym przepływem gotówki.

Zobacz na findict

Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej (ang. Cash flows from investment activities)

Przepływy z działalności inwestycyjnej prezentują strumienie pieniężne będące efektem inwestycji przedsiębiorstwa. W pozycji tej zawarte są m. in. po stronie wpływów: wpływy ze zbycia aktywów trwałych, wpływy z dywidend, spłaty udzielonych przez przedsiębiorstwo pożyczek, wpływy ze zbycia aktywów finansowych; po stronie wydatków-wydatki na środki trwałe, wydatki na nabycie aktywów finansowych, udzielone przez przedsiębiorstwo pożyczki.

Zobacz na findict

Przepływy pieniężne z działalności finansowej (ang. Cash flows from financing activities)

Przepływy pieniężne z działalności finansowej ukazują z kolei strumienie wynikające z pozyskiwania i utrzymywania źródeł finansowania. Dotyczą one m.in. wpływów z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych, otrzymanych kredytów, a wydatków z tytułu spłaty kredytów i pożyczek, dywidend, czy odsetek.

Zobacz na findict

Podstawowe wskaźniki analityki finansowej

Wskaźniki rentowności

ROE – rentowność kapitału własnego (ang. Return on equity)

ROE jest stosunkiem wyniku netto spółki do jej kapitałów własnych. Wskaźnik ten pokazuje wypracowany efekt na posiadanym kapitale własnym. ROE mierzy rentowność kapitału wniesionego do spółki przez akcjonariuszy. Im wyższy poziom wskaźnika, tym lepsza jest efektywność zarządzania kapitałem własnym. Referencyjne wartości ROE w dużej mierze zależą od branży, w jakiej spółka prowadzi działalność oraz od struktury jej finansowania. Wskaźnik ten liczony następującym wzorem:

ROA – rentowność aktywów (ang. Return on assets)

ROA jest stosunkiem wyniku netto spółki do jej aktywów ogółem. Wskaźnik ten informuje, jaki efekt został wypracowany na bazie majątku przedsiębiorstwa. Wskaźnik mierzy efektywność zarządzania majątkiem spółki. Im wyższy poziom rentowności aktywów, tym lepsza sytuacja finansowa firmy. Zachodnie banki udzielające kredytów oczekują od firm, aby wskaźnik ten osiągał poziom 2-6. Liczony jest on następującym wzorem:

ROS – rentowność sprzedaży netto (ang. Return on sales/net profit margin)

ROS jest stosunkiem wyniku netto spółki do jej przychodów. Wskaźnik ten ukazuje jaka wartość wyniku została wypracowana na wartości sprzedaży. Wskaźnik mierzy efektywność sprzedaży. Im niższy jest wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. Z kolei im wyższy poziom wskaźnika, tym wyższa efektywność sprzedaży. Pożądany jest zatem wysoki poziom ROS. Trudno jednak określić jego optymalną wartość dla wszystkich sektorów. Wskaźnik ten liczymy następującym wzorem:

Rentowność operacyjna sprzedaży

Rentowność operacyjna sprzedaży jest stosunkiem zysku ze operacyjnego spółki (EBIT) spółki do jej przychodów. Wskaźnik mierzy efektywność operacyjną spółki. Wyższy poziom tego wskaźnika wskazuje na korzystniejszą kondycję finansową przedsiębiorstwa (im wyższy wskaźnik tym mniej przedsiębiorstwo musi wygenerować przychodów, aby osiągnąć określony zysk netto). Wskaźnik ten liczony jest następującym wzorem:

Ogólna rentowność operacyjna sprzedaży

Ogólna rentowność operacyjna sprzedaży mierzy efektywność podstawowej działalności przed poniesieniem kosztów amortyzacji. Wskaźnik obliczyć można wg wzoru:

Wskaźniki płynności

Zobacz na findict

Wskaźnik płynności bieżącej (ang. Current liquidity ratio)

Wskaźnik bieżącej płynności finansowej informuje o zdolności przedsiębiorstwa do regulowania zobowiązań w oparciu o aktywa obrotowe. Optymalnie wskaźnik powinien wynosić od 1,2 do 2,0. Wskaźnik mniejszy niż 1 może oznaczać kłopoty z płynnością finansową (czyli z terminowym regulowaniem zobowiązań). Wskaźnik jest wyższy niż 3 może być objawem nadpłynności. Można go obliczyć ze wzoru:

Wskaźnik szybkiej płynności (ang. Quick ratio)

Wskaźnik szybkiej płynności jest podobny do wskaźnika płynności bieżącej z tą różnicą, że z aktywów bieżących odejmowane są zapasy (najmniej płynne ze składników aktywów obrotowych) oraz rozliczenia międzyokresowe (te które dotyczą innego okresu). Wskaźnik ten informuje zatem o pokryciu zobowiązań bieżących aktywami o wysokiej płynności. Wskaźnik powinien oscylować w okolicach 1, wartość niższa niż 0,9-1 może być objawem problemów ze spłatą zobowiązań. Quick ratio można obliczyć korzystając z następującego wzoru:

Wskaźnik wypłacalności gotówkowej (ang. Cash ratio)

Wskaźnik wypłacalności gotówkowej służy do określania wypłacalności firmy w bardzo krótkim okresie. Do jego obliczenia wykorzystywane są tylko najbardziej płynne aktywa, czyli środki pieniężne i inne aktywa pieniężne. Jako optymalny poziom tego wskaźnika przyjmuje się 0,3 (niższy może oznaczać problemy z płynnością).

Wskaźniki zadłużenia

Wskaźnik ogólnego zadłużenia (ang. Debt/Enterprise value; D/(D+E))

Obrazuje strukturę finansowania majątku przedsiębiorstwa. Informuje, jaki udział w całości źródeł finansowania aktywów firmy stanowi zadłużenie, czyli kapitały obce. D/(D+E) powinno oscylować w przedziale 57-67%. Im wyższy jego poziom, tym wyższy poziom zadłużenia i teoretycznie wyższe ryzyko finansowe. Jego wysokość często uzależniona jest od branży. Wysoka wartość wskaźnika charakteryzuje banki, firmy leasingowe (które finansują się w większości długiem).

Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego (Debt/Equity; D/E)

Wyraża stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitału własnego. Im wyższy wskaźnik tym większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych oraz potencjalnie większe ryzyko. Ze względu na różnice w różnych branżach dla tego wskaźnika trudno jest mówić o wartościach optymalnych.

Wskaźniki wzrostu/stopy zwrotu

Prosty wskaźnik wzrostu/prosta stopa zwrotu

Najprostszym i najbardziej intuicyjnym wskaźnikiem używanym do obliczania wzrostu między okresami jest prosty wskaźnik wzrostu. Wadą tego wskaźnika jest to, że wzrost liczony nie uwzględnia ilości okresów między zaobserwowanymi wartościami (może być alternatywnie liczony ze zmienną bazą i wtedy uwzględnia kolejne podokresy). Wskaźnik można obliczyć za pomocą następującego wzoru:

CAGR – Skumulowany roczny wskaźnik wzrostu/efektywna stopa zwrotu (ang. Compound annual growth rate)

CAGR jest średnim wskaźnikiem wzrostu w danym okresie, przy założeniu, że wzrosty dodawane są do wartości. Wskaźnik CAGR obliczany jest wzorem:

Pozostałe przydatne terminy finansowe

WACC – Średni ważony koszt kapitału (ang. Weighted average cost of capital)

WACC to całkowity koszt kapitału spółki wyrażony w procentach. Uwzględnia on dwa źródła finansowania: kapitał własny oraz kapitał obcy (dług) nadając każdemu z tych źródeł odpowiednią wagę do obliczeń (będącą udziałem w strukturze kapitału). WACC liczony jest wg wzoru:

Zobacz na mfiles

FCF – Wolny przepływ pieniężny (ang. Free cash flow)

FCF to jeden ze wskaźników finansowych przedsiębiorstwa obrazujący, wartość gotówki możliwą do wygenerowania przez przedsiębiorstwo po odliczeniu środków na utrzymanie i rozbudowę swojej bazy aktywów. Wskaźnik ten można wyliczyć ze wzoru:

Zobacz na econopedia

NPV – Wartość bieżąca netto (ang. Net present value)

Wartość bieżąca netto jest jednym z najważniejszych i najczęściej używanych wskaźników w finansach. Pokazuje różnicę pomiędzy bieżącą wartością wpływów i wypływów gotówki. NPV wykorzystywany jest w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych z uwzględnieniem zmiennej wartości pieniądza w czasie. Im większy jest NPV, tym wyższa jest wartość bieżąca przepływów pieniężnych możliwa do wygenerowania przez projekt inwestycyjny. Wartość bieżąca identyfikowana jest wg wzoru:

Zobacz na mfiles

IRR – Wewnętrzna stopa zwrotu (ang. Internal rate of return)

IRR jest kolejnym przykładem metody oceny inwestycji. Wskaźnik ten ukazuje stopę dyskontową, przy której wartość bieżąca przepływów pieniężnych będzie równa 0 (dla jakiej wielkości k ze wzoru na NPV, NPV=0). Im wyższe IRR, tym wyższy dochód z inwestycji. IRR można również rozumieć jako maksymalny koszt kapitału, przy którym projekt nie wygeneruje straty. Przy znacznej ilości przepływów, obliczenie IRR wymaga wykorzystania zaawansowanych wzorów, najlepiej zatem skorzystać z narzędzi takich jak MS Excel lub kalkulator finansowy.

Zobacz na mfiles

ROI – Zwrot z inwestycji (ang. Return on investment)

Jeden ze wskaźników rentowności używanych do mierzenia efektywności inwestycji w przedsiębiorstwie. Jest to jedna z prostszych metod oceny inwestycji, gdyż zakłada, że wartość pieniądza w czasie jest stała. ROI mierzy efektywność nakładów inwestycyjnych. Wskaźnik ten liczony jest np. następującym wzorem:

Zobacz na nbportal

Wybrane instrumenty finansowe

Akcja (ang. Stock/share)

Akcja to papier wartościowy dający jej posiadaczowi prawo (współwłasności) w spółce akcyjnej, która go wyemitowała. Akcjonariusz jest współwłaścicielem majątku spółki i ma określone prawa. Prawa, które nabywa inwestor obejmują prawa majątkowe (mają wartość pieniężną) oraz prawa korporacyjne, czyli takie, które dotyczą wpływu akcjonariusza na podejmowanie decyzji w spółce. Do najważniejszych praw akcjonariusza należą: prawo do pobierania nowych akcji, prawo uczestniczenia w podziale wypracowanego przez spółkę zysku (dywidendy), prawo uczestnictwa w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, a także prawo do części majątku spółki w przypadku jej likwidacji. Akcje zaliczane są do papierów wartościowych dających zazwyczaj zmienny dochód.

Zobacz na findict

Obligacja (ang. Bond)

Obligacja to dłużny papier wartościowy, stanowiący dowód wierzytelności. Emitent obligacji staje się dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się do spełnienia zaciągniętego świadczenia w określonym z góry terminie. Obligacje należą do kategorii dłużnych instrumentów finansowych. Obligacje można podzielić ze względu na sposób oprocentowania na obligacje o stałym oprocentowaniu, obligacje o zmiennym oprocentowaniu, obligacje zerokuponowe, obligacje indeksowane oraz ze względu na termin wykupu wierzytelności jako długo- i krótkoterminowe.

Zobacz na mfiles

Certyfikat inwestycyjny/jednostka uczestnictwa (ang. Investment fund shares/units)

Certyfikatem inwestycyjnym określa się tytuły uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym. Tytułem uczestnictwa w funduszach otwartych oraz specjalistycznych funduszach otwartych jest jednostka uczestnictwa, natomiast w funduszach zamkniętych, specjalistycznych funduszach zamkniętych, a także funduszach mieszanych tytułem uczestnictwa są certyfikaty inwestycyjne. Certyfikaty emitowane są w seriach, a uprawnienia uczestników wynikające z certyfikatów inwestycyjnych różnych serii mogą się różnić. Certyfikat inwestycyjny zaliczany jest do papierów wartościowych dających zmienny dochód. Wartość certyfikatu można określać dwojako:

  • fundusz inwestycyjny dokonuje wyceny wartości aktywów netto przypadających na certyfikat inwestycyjny,
  • w przypadku, gdy fundusz inwestycyjny ma certyfikaty inwestycyjne dopuszczone do obrotu na giełdzie – sam rynek określa taką wartość.

Zobacz na nbportal

Kredyt (ang. Loan)

Kredyt jest relacją ekonomiczną istniejącą między kredytodawcą a kredytobiorcą. Udzielenie kredytu polega na postawieniu przez kredytodawcę do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych na określony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Kredytodawcą z reguły jest bank. W przeciwieństwie do pożyczki, środki pieniężne z tytułu kredytu nie są własnością kredytobiorcy.

Zobacz na nbportal